มข. ค้นพบเชื้อราชนิดใหม่ของโลกจากรากติ้วขาว ยับยั้งโรคหัวเน่าแก่นตะวันได้ 54.31% ในการทดลอง

ทีมวิจัยคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ค้นพบเชื้อราสายพันธุ์ใหม่ของโลกจากรากติ้วขาว พืชพื้นถิ่นที่พบในจังหวัดกาฬสินธุ์ พร้อมตั้งชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Diaporthe formosum โดยผลการทดลองพบว่าเชื้อราชนิดนี้ช่วยลดการลุกลามของโรคหัวเน่าในแก่นตะวันได้ 54.31% เมื่อเทียบกับชุดควบคุม

การค้นพบครั้งนี้เพิ่มองค์ความรู้ด้านความหลากหลายของเชื้อรา และเปิดทางให้ศึกษาต่อยอดการใช้จุลินทรีย์เพื่อควบคุมโรคพืชด้วยวิธีชีวภาพในอนาคต

ค้นพบเชื้อราใหม่จากรากติ้วขาวในจังหวัดกาฬสินธุ์

งานวิจัยนำโดย ศ. ดร.โสภณ บุญลือ อาจารย์ประจำสาขาวิชาจุลชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ร่วมกับทีมวิจัย ศิษย์เก่า และนักศึกษาจากหลายสถาบัน

ทีมวิจัยค้นพบเชื้อราเอนโดไฟต์ หรือเชื้อราที่อาศัยอยู่ภายในเนื้อเยื่อพืช จากราก ติ้วขาว (Cratoxylum formosum) ในพื้นที่ตำบลเหล่าไฮงาม อำเภอกุฉินารายณ์ จังหวัดกาฬสินธุ์

หลังศึกษาลักษณะทางสัณฐานวิทยาร่วมกับการวิเคราะห์ข้อมูลระดับชีวโมเลกุล นักวิจัยยืนยันว่าเป็นเชื้อราชนิดใหม่ของโลก และตั้งชื่อว่า Diaporthe formosum

ทดลองยับยั้งเชื้อก่อโรคหัวเน่าในแก่นตะวัน

ทีมวิจัยยังศึกษาคุณสมบัติของเชื้อราชนิดใหม่นี้ในการยับยั้ง Sclerotium rolfsii ซึ่งเป็นเชื้อราสาเหตุสำคัญของโรคหัวเน่าในแก่นตะวัน หรือ Sunchoke

ในการทดลอง นักวิจัยปลูกเชื้อราทั้งสองชนิดร่วมกันบนหัวแก่นตะวัน แล้วเปรียบเทียบการลุกลามของโรคกับชุดควบคุมที่ได้รับเชื้อก่อโรคเพียงชนิดเดียว ผลพบว่า Diaporthe formosum ช่วยลดการลุกลามของโรคได้ 54.31%

ผลดังกล่าวสะท้อนศักยภาพของเชื้อราชนิดนี้ในการศึกษาต่อยอดเป็นทางเลือกสำหรับควบคุมโรคพืชด้วยชีววิธี แต่ตัวเลขดังกล่าวเป็นผลจากการทดลองบนหัวแก่นตะวัน ยังต้องศึกษาประสิทธิภาพและความปลอดภัยเพิ่มเติมก่อนนำไปใช้จริงในภาคการเกษตร

พบสารเมแทบอไลต์ที่น่าสนใจ 24 รายการ

นอกจากการทดสอบฤทธิ์ยับยั้งเชื้อก่อโรค ทีมวิจัยยังศึกษาองค์ประกอบของโปรตีนและสารเมแทบอไลต์ที่เชื้อราชนิดใหม่ผลิตขึ้น เพื่อทำความเข้าใจคุณสมบัติและแนวทางการออกฤทธิ์

ผลการศึกษาพบสารเมแทบอไลต์ 24 รายการ ที่คาดว่าอาจมีศักยภาพในการยับยั้งเชื้อราก่อโรคพืช แบ่งเป็น 8 กลุ่มสารเคมี ได้แก่ คูมาริน กรดฟีนอลิกและกรดอินทรีย์ คีโตนอยด์ เคปไซด์ ไพโรนและไพริดีน ฟลาโวนอยด์ เซสควิเทอร์พีน และอินโดล

ข้อมูลเหล่านี้เป็นพื้นฐานสำหรับศึกษากลไกการออกฤทธิ์และพัฒนาต่อยอดเป็นสารควบคุมโรคพืชด้วยชีววิธีหรือปุ๋ยชีวภาพ โดยยังต้องผ่านการศึกษาเพิ่มเติมก่อนนำไปประยุกต์ใช้

ผลงานตีพิมพ์ในวารสารนานาชาติ

ผลงานวิจัยเรื่อง “A New Species of Diaporthe: Metabolite Profile and Ability to Suppress Sclerotium Rot of Sunchoke” ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารนานาชาติ Journal of Fungi

การค้นพบครั้งนี้แสดงให้เห็นว่าพืชพื้นถิ่นอย่างติ้วขาวอาจเป็นแหล่งของจุลินทรีย์ที่มีคุณค่าต่อการศึกษา และเป็นจุดเริ่มต้นของการค้นคว้าแนวทางจัดการโรคพืชที่อาจนำไปใช้ประโยชน์ได้ในอนาคต

ที่มา: ข่าวมหาวิทยาลัยขอนแก่น และ บทความวิจัยฉบับเต็ม